اقتصاد و  تجارت نوین

اقتصاد و تجارت نوین

نقش اقتصاد غیررسمی در تشدید بی‌ثباتی نرخ ارز در ایران

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بزرگمهر قائنات
2 استادیار گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
10.30465/jnet.2026.54529.2286
چکیده
سیاست‌گذاران پولی نوسان نرخ ارز را به عنوان معیاری برای مقابله با بحران‌های پولی و ارزی و کنترل آثار آن مد نظر قرار می‌دهند. از طرف دیگر، اقتصاد غیررسمی یکی از چالش‌هایی است که می‌تواند عرضه و تقاضای ارز و اثرگذاری سیاست‌های ارزی را تحت تأثیر قرار دهد. در این مطالعه، تأثیر اقتصاد غیررسمی بر نوسان نرخ ارز در ایران، با درنظر گرفتن نرخ تورم، رشد تولید ناخالص داخلی، خالص ذخایر ارزی بانک مرکزی و قیمت نفت، بررسی شده است. با استفاده از داده‌های سالانه طی 1370-1401، مدل تحقیق بر اساس الگوی غیرخطی خود توضیح با وقفه‌های توزیعی (NARDL) برآورد شده است. نتایج نشان می‌دهد اقتصاد غیررسمی اثرات نامتقارن و معناداری بر نوسانات نرخ ارز دارد؛ شوک‌های افزایشی، یعنی گسترش اقتصاد غیررسمی، نوسانات را تشدید می‌کنند، در حالی‌که شوک‌های کاهشی با اثری کوچک‌تر نوسانات را کاهش می‌دهند. همچنین، افزایش تورم و کاهش قیمت نفت موجب تشدید نوسانات نرخ ارز می‌شوند، در حالی‌که افزایش قیمت نفت و خالص ذخایر ارزی بانک مرکزی با ضریب کوچکتری بی‌ثباتی نرخ ارز را کاهش می‌دهد. نتایج بیانگر آن است که اقتصاد غیررسمی نقش تعیین‌کننده‌ای در پویایی نوسانات نرخ ارز دارد و کاهش گستره فعالیت‌های غیررسمی می‌تواند به بهبود ثبات ارزی کمک کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Role of the Informal Economy in Intensifying Exchange Rate Instability in Iran

نویسندگان English

Malihe Ashena 1
Nafiseh Soleimani 2
1 Humanity department, Bozorgmehr University of Qaenat
2 Department of Industrial Engineering, Faculty of Engineering, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

Monetary policymakers regard exchange rate volatility as a benchmark for confronting monetary and currency crises and controlling their effects. The informal economy, in turn, is one of the challenges that can influence foreign currency supply and demand and the effectiveness of exchange rate policies. This study examines the effect of the informal economy on exchange rate volatility in Iran, considering other influential variables, including the inflation rate, GDP growth, the central bank's net foreign exchange reserves, and oil prices. Using annual data over the period 1991–2022, the model was estimated based on the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) approach. The results show that the informal economy has significant asymmetric effects on exchange rate volatility: positive shocks, namely the expansion of the informal economy, intensify exchange rate volatility, while negative shocks reduce it, though with a smaller effect on reducing instability. Rising inflation and falling oil prices also intensify exchange rate volatility, whereas higher oil prices and net foreign exchange reserves reduce it by a smaller coefficient. The findings indicate that the informal economy plays a determining role in exchange rate dynamics, and that reducing the scope of informal activities could help improve exchange rate stability.

کلیدواژه‌ها English

Exchange rate volatility
Informal economy
Oil price
Asymmetric Relationship
Iran

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 10 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 01 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 25 شهریور 1405