اقتصاد و تجارت نوین

اقتصاد و تجارت نوین

نگاهی نو به رابطه بیمه و توزیع درآمد در اقتصاد ایران: تحلیل استانی با مدل معادلات همزمان پانل

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
یونس نادمی 1
رضا معبودی 2
حسین فتوحی 3
1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران
2 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
10.30465/jnet.2025.52491.2226
چکیده
کاهش نابرابری توزیع درآمد همواره از اهداف اصلی سیاست‌های اقتصادی بوده است و توسعه خدمات بیمه‌ای نیز به عنوان ابزاری مهم در جهت رفع فقر و کاهش نابرابری مطرح شده است. هدف این پژوهش بررسی رابطه دوسویه بین ضریب نفوذ بیمه و نابرابری توزیع درآمد در اقتصاد ایران بوده است. بدین منظور داده‌های مربوط به ۳1 استان ایران طی سال‌های ۱۳89 تا ۱401 جمع‌آوری شده است و برای تحلیل رابطه دوسویه بین این دو متغیر، یک مدل معادلات همزمان پانل با ساختار غیرخطی شامل اثر آستانه‌ای برآورد شده است. یافته‌های پژوهش نشان داده است که ضریب نفوذ بیمه و ضریب جینی به طور دوسویه بر یکدیگر تأثیرگذار بوده‌اند و این رابطه ماهیتی غیرخطی با اثر آستانه‌ای داشته است. به طور خاص، افزایش ضریب نفوذ بیمه پس از عبور از آستانه 025/0 موجب کاهش معنادار نابرابری توزیع درآمد شده است. از سوی دیگر افزایش نابرابری بیش از آستانه حدود 34/0 از شاخص ضریب جینی، تاثیری کاهنده بر ضریب نفوذ بیمه داشته است. همچنین از طرف دیگر تشدید نابرابری توزیع درآمد خود عاملی در جهت تضعیف توسعه صنعت بیمه در کشور است.
کلیدواژه‌ها
نابرابری درآمد
ضریب نفوذ بیمه
ضریب جینی
اثر آستانه‌ای
مدل معادلات همزمان پانل

عنوان مقاله English

A Fresh Look at the Insurance–Income Distribution Nexus in the Iranian Economy: A Provincial Panel Simultaneous Equations Approach

نویسندگان English

Younes Nademi 1
Reza Maaboudi 2
Hossein Fotohi 3
1 Associate Professor of Economics, Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran
2 Associate Professor of Economics, Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran
3 PhD student of Economics, Faculty of Management and Economics, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده English

Reducing income inequality has always been one of the main goals of economic policies, and the development of insurance services has been considered an important tool for alleviating poverty and reducing inequality. The aim of this study is to examine the bidirectional relationship between insurance penetration and income inequality in the Iranian economy. To this end, data related to 31 provinces of Iran during the years 2010 to 2022 were collected, and to analyze the bidirectional relationship between these two variables, a panel simultaneous equations model with a nonlinear structure including a threshold effect was estimated. The findings of the study showed that insurance penetration and the Gini coefficient mutually influenced each other, and this relationship had a nonlinear nature with a threshold effect. Specifically, an increase in insurance penetration after surpassing the threshold of 0.025 led to a significant reduction in income inequality. On the other hand, an increase in inequality beyond the threshold of about 0.34 of the Gini index had a reducing effect on insurance penetration. Furthermore, intensified income inequality itself is a factor contributing to the weakening of the insurance industry’s development in the country.

کلیدواژه‌ها English

Income inequality
Insurance penetration
Gini coefficient
Threshold effect
Panel simultaneous equations model
دهمرده، نظر، اسفندیاری، مرضیه و اسکندری‌پور، زهره (1398). بررسی اثرات توسعه صنعت بیمه بر رشد اقتصادی و توزیع درآمد در ایران. اقتصاد پولی و مالی، 26(17)، 1-26.
زبیری، هدی، موتمنی، مانی و اوصیا، سیده‌سولماز (1401). بیمه، نابرابری و توسعه پایدار؛ اثر بیمه بازرگانی بر نابرابری درآمد در کشورهای منتخب در حال توسعه و توسعه‌یافته. تحلیل‌های اقتصادی توسعه ایران، 8(1)، 1-16.
شاکری‌بستان‌آباد، رضا و جلیلی، زهرا (1399). عوامل مؤثر بر نابرابری توزیع درآمد استانی در ایران: رهیافت پانل پروبیت کسری. پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 20(4)، 205-228.
طهرانچیان، امیرمنصور، زروکی، شهریار و ایمانی، نوا (1398). آزمون تجربی تأثیر بیمه بر نابرابری درآمد در ایران. پژوهشنامه اقتصاد و برنامه‌ریزی، 24(3)، 35-60.
کریمی، سیدمحمد (1392). ارزیابی عملکرد صنعت بیمه کشور و تبیین چشم‌انداز آینده. فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، 1(2)، 183-202.
محقق‌زاده، فاطمه، شیرین‌بخش، شمس‌الله، نجفی، عباس و دقیقی‌اصلی، علیرضا (1397). واکاوی اثرات متقابل بیمه و رشد اقتصادی ایران با بهره‌گیری از روش VAR بیزین.  اقتصاد کاربردی، 25(8)، 16-32.
مهرگان، نادر و سالاریان، محمد (1387). اثر بیمه‌های اجتماعی بر نابرابری درآمد در ایران. رفاه اجتماعی، 8(30 و 31)، 243-264.
میرزایی، امیر، حسنی، محمد و نورالدینی، سیدصدرالدین (1392). اثر شاخص‌های مهم بیمه‌ای بر رشد اقتصادی در کشورهای عضو اوپک با استفاده از مدل پانل پویا به روشGMM . پژوهشنامه بیمه، 3(1)، 1-12.
میره‌ای، محمد، عارفی، مسلم و رشنوفر، آیت (1395). پژوهشی بر توسعه‌یافتگی و نابرابری‌های آن در استان لرستان. فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 6(21)، 1-16.
نادمی، یونس و حسنوند، داریوش (1394). اثرات آستانه‌ای اندازه دولت بر نابرابری توزیع درآمد در ایران. پژوهشنامه اقتصاد و برنامه‌ریزی، 20(3)، 125-143.
Alvarez, F. N., & El-Sayed, A. M. (2017). National income inequality and ineffective health insurance in 35 low- and middle-income countries. Health Policy and Planning, 32(4), 487–492.
Asongu, S. A., & Odhiambo, N. M. (2019). Insurance and inequality in Sub‐Saharan Africa: Policy thresholds. International Social Science Journal, 69(233–234), 185–197.
Beck, T., Demirgüç-Kunt, A., & Levine, R. (2007). Finance, inequality and the poor. Journal of Economic Growth, 12(1), 27–49.
Ben Dhiab, L., & Jouili, T. (2015). Insurance and economic growth in Tunisia: A theoretical and empirical analysis. Journal of Economics and Sustainable Development, 6(8), 101–107.
Bonfiglioli, A. (2012). Investor protection and income inequality: Risk sharing vs. risk taking. Journal of Development Economics, 99(1), 92–104.
Chen, C., Feng, Z., & Gu, J. (2020). Health, health insurance, and inequality. Mimeo.
Countryman, G. J. (1999). The effect of unemployment insurance benefits on income inequality in the Canadian provinces. Canadian Public Policy / Analyse de Politiques, 25(4), 539–556.
Devarakonda, S., & Chittineni, J. (2019). Does insurance promote economic growth? Evidence from BRICS countries. Journal of Applied Management and Investments, 8(3), 135–146.
Holzheu, T., Aizpun, F., Cabral, C., Finucane, J., Gillespie, F., Grujovic, A., Mueller, C., Saner, P., Watt, D., & Xing, L. (2022). Reshaping the social contract: The role of insurance in reducing income inequality (Sigma Report). Swiss Re. https://www.swissre.com/dam/jcr:978cea72-60d6-410b-acf0-071a3393d69c/2022-05-11-sigma03-role-of-insurance-in-reducing-income-inequality-en.pdf
Kaestner, R., & Lubotsky, D. (2016). Health insurance and income inequality. Journal of Economic Perspectives, 30(2), 53–78.
Laczo, S. (2008). Informal insurance and income inequality. Générations et Politiques Sociales (MPRA Paper No. 7197), 1–45.
Levin, A., Lin, C. F., & Chu, C. S. J. (2002). Unit root tests in panel data: Asymptotic and finite-sample properties. Journal of Econometrics, 108(1), 1–24.
Mdingi, K., & Ho, S. Y. (2021). Literature review on income inequality and economic growth. MethodsX, 8, 101402. https://doi.org/10.1016/j.mex.2021.101402
Moene, K. O., & Wallerstein, M. (2001). Inequality, social insurance, and redistribution. American Political Science Review, 95(4), 859–874.
Motameni, M. (2015). Private insurance and income inequality in Iran. Asian Economic and Financial Review, 5(3), 418–425.
Ng, J., Ranasinghe, T., Shi, G., & Yang, H. (2019). Unemployment insurance benefits and income smoothing. Journal of Accounting and Public Policy, 38(1), 15–30.
Peleckienė, V., Peleckis, K., Dudzevičiūtė, G., & Peleckis, K. (2019). The relationship between insurance and economic growth: Evidence from the European Union countries. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 32(1), 1138–1151. https://doi.org/10.1080/1331677X.2019.1627892
Yu, L. R., & Li, X. Y. (2021). The effects of social security expenditure on reducing income inequality and rural poverty in China. Journal of Integrative Agriculture, 20(4), 1060–1067.
Zheng, L., & Su, Y. (2022). Inclusive insurance, income distribution, and inclusive growth. Frontiers in Public Health, 10, 890507. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.890507

  • تاریخ دریافت 26 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 29 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 02 شهریور 1404