پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اقتصاد و تجارت نوین 1735-6415 20 69 2026 01 21 Import facilitation, government research and development, and market concentration تسهیل واردات، تحقیق‌وتوسعه دولتی و تمرکز بازار 115 148 13138 10.30465/jnet.2026.52668.2236 FA علی مزیکی استادیار گروه اقتصاد بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0002-2705-4899 سینا عاشوری دانشجوی دکتری اقتصاد ، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0009-0004-9342-7827 جاوید بهرامی دانشیار، گروه اقتصاد بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0003-2557-5006 سمیه شاه حسینی دانشیار، گروه اقتصاد بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0003-2145-0177 Journal Article 2025 09 13 The central aim of this research is to determine if public R&D can be redefined as an industrial policy tool to counterbalance the adverse effects of trade liberalization. To this end, we analyze the impact of trade facilitation and public R&D on market concentration using a panel of 21 countries from 2000 to 2014, combining data from De Loecker & Eeckhout (2018), Rubínová & Sebti (2021), and the OECD (2023). The analysis employs the markup index as the dependent variable, with the import-cost index, public R&D personnel (FTE), and their interaction term (capturing the "public-innovation feedback" channel) as key regressors. Estimates are reported using a two-way fixed effects model with Driscoll–Kraay standard errors to account for cross-sectional dependence, complemented by a random effects model for sensitivity analysis. The results demonstrate that incorporating the public-innovation feedback channel significantly modifies the estimated impact of trade facilitation. Specifically, public R&D investment is found to partially offset the rise in market concentration associated with Import facilitation. These findings suggest that a synergistic approach to trade and public innovation policy offers an effective strategy for preserving competition and curbing market power. مسئلة محوری این پژوهش، امکان‌سنجی بازتعریف تحقیق و توسعة دولتی به‌مثابة یک ابزار سیاست صنعتی در تعدیل پیامدهای نامطلوب آزادسازی تجاری است. برای آزمون این فرضیه، آثار تسهیل واردات و تحقیق‌وتوسعة دولتی بر تمرکز بازار به‌وسیله تحلیل تجربی مبتنی بر داده‌های تابلویی منبعث از ترکیب‌یافته‌های دی‌لوکِر و ایکات (۲۰۱۸)، روبینُوا و سِبتی (۲۰۲۱) و اُ.ای. سی. دی (۲۰۲۳) برای دورة ۲۰۰۰-۲۰۱۴ و نمونه‌ای متشکل از ۲۱ کشور منتخب، موردبررسی قرار گرفته است. متغیر وابسته شاخص فرابُرد و متغیرهای مستقل شامل شاخص هزینه واردات، نیروی تحقیق‌وتوسعه دولتی (معادل تمام‌وقت) و حاصل‌ضرب این دو به‌عنوان کانال «بازخورد نوآوری عمومی» است. تخمین‌ها با استفاده از مدل اثرات ثابت دوسویه با انحراف معیارهای دِریسکُل و کِرِی گزارش شده و به‌منظور سنجش حساسیت، نتایج مدل اثرات تصادفی نیز ارائه گردیده است. نتایج نشان می‌دهد که درنظرگرفتن مجرای «بازخورد نوآوری عمومی» نقش قابل‌توجهی در تعدیل آثار تسهیل تجارت ایفا می‌کند و سرمایه‌گذاری دولتی در تحقیق‌وتوسعه می‌تواند تا حدی از افزایش تمرکز ناشی از تسهیل واردات جلوگیری کند. این یافته‌ها حاکی از آن است که طراحی هم‌افزای سیاست‌های تجاری و نوآوری دولتی، به‌عنوان یک ابزار سیاست صنعتی، می‌تواند گزینه‌ای مؤثر برای حفظ رقابت و واپایش تمرکز بازار باشد. https://jnet.ihcs.ac.ir/article_13138_50a889faa543a3d86525f9325e47e593.pdf