اندازه‌گیری حجم اقتصاد زیرزمینی در کشورهای منتخب درحال‌توسعه دارای فراوانی منابع طبیعی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا

2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا(س)

3 دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه الزهرا(س)

10.30465/jnet.2020.6122

چکیده

امروزه اقتصاد زیرزمینی برای بسیاری از اقتصادهای جهان(به­ویژه کشورهای درحال­توسعه) به یک مسئله اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. این موضوع تأثیر قابل توجهی بر متغیرهای کلان اقتصادی می­گذارد و سبب تحریف شاخص­های رسمی اقتصاد می­شود. بنابراین نیاز به برآورد این پدیده علی­رغم دشوار بودن آن جهت سیاست­گذاری­های صحیح اقتصادی ضرورت می­یابد. لذا هدف مطالعه حاضر برآورد اندازه اقتصاد زیرزمینی کشورهای منتخب درحال­توسعه دارای فراونی منابع طبیعی طی دوره زمانی 2004-2015 با استفاده از رویکرد علل چندگانه- آثار چندگانه(MIMIC) و نرم­افزار لیزرل است. نتایج تخمین اقتصاد زیرزمینی نشان می­دهد اندازه اقتصاد زیرزمینی در کشورهای منتخب درحال­توسعه دارای فراونی منابع طبیعی طی دوره مورد بررسی همراه با نوساناتی بوده اما در مجموع این روند افزایشی است. میانگین اندازه اقتصاد زیرزمینی طی دوره 12 ساله 72/26% تولید ناخالص داخلی بوده است. همچنین نتایج برآورد بیانگر آن است که بیکاری، وفور منابع طبیعی، آزادی اقتصادی، شاخص باز بودن اقتصادی، جریان ورودی سرمایه­گذاری مستقیم خارجی و درآمد سرانه از جمله عوامل مؤثر بر اندازه اقتصاد زیرزمینی کشورهای منتخب درحال توسعه هستند. در این میان نرخ بیکاری بیش­ترین اثر مثبت و شاخص باز بودن اقتصادی بیش­ترین اثر منفی را بر اقتصاد زیرزمینی دارند. این در حالی است که نرخ تورم، بار مالیات مستقیم، نرخ بهره واقعی اثر معنی­داری در پیدایش این پدیده در کشورهای فوق­الذکر ندارند. همچنین از بین دو متغیر آثار اقتصاد رسمی و تقاضای پول در گردش بیش­ترین تأثیر اقتصاد زیرزمینی بر بازار محصول(اقتصاد رسمی) است. این اثر در کشورهای منتخب درحال توسعه دارای فراوانی منابع طبیعی، منفی و معنی­دار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Estimate Size of Underground Economy in Selected Developing Countries with Natural Resource Abundance

نویسندگان [English]

  • Abolfazl Shahabadi 1
  • Hamid Kurdbacheh 2
  • Hanieh Shahsavandi 3
1 d
2 d
3 d
چکیده [English]

Todays, underground economy has been changed into an unavoidable problem for many world's economies (especially in developing). This subject has a significant effect on macro variables of economy and causes to distortion of formal indexes. So exact estimation of this phenomenon regardless of its difficulty in order to exact economy policy making is necessary. So, goal of this study is estimating size of underground economy in selected developing countries with natural resource abundance during 2004-2015 through multiple reasons approach – Multiple effects (MIMIC) and lisrel software. Results of estimating the underground economy show size of underground economy in selected developing countries with natural resource abundance has been unstable during reviewing period. But, in general, this trend is increasing. Average size of underground economy during 12 years was 26.72% gross domestic product. Also, estimates results indicate unemployment, abundant natural resources, freedom of economy index, economy openness index, input flow of foreign direct investment and income per capita has effect on underground economy of selected developing countries. Among these, unemployment rate has the most positive effect and economy openness index has the most negative effect on underground economy. While inflation rate, direct tax burden, interest rate don’t have significant effect on emergence of this phenomenon in above mentioned countries. Also, between the two variables of the effects of the official economy and the demand for money in circulation, the most effect of underground economy is on the product market (formal economy). The effect is negative and significant in selected developing countries with abundant natural resources.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Underground Economy
  • Multiple Reasons Approach- Multiple Effects
  • Developing Countries with Natural Resource Abundance JEL Classification: E26
  • O17
  • H26
  • C67
  • N35